زیست شناسیفصل اولیازدهم

انواع یاخته ی عصبی (نورون)

در این پست قبل از اینکه در مورد انواع یاخته ی عصبی ( نورون) صحبت کنیم، ابتدا توضیحی در مورد هدایت پیام عصبی می دهیم:

نکته: دو عامل مهم در سرعت هدایت پیام عصبی نقش دارد:

  1. قطر نورون: هر چه قطر نورون بیشتر باشد سرعت هدایت پیام عصبی نیز بیشتر است.
  2. وجود میلین: نورون های دارای میلین پیام عصبی را سریعتر از نورون های بدون میلین منتقل می کنند.

جهت حرکت پیام عصبی:

  1. دندریت …….به……جسم یاخته ای …….به…….آکسون……به……پایانه ی آکسون
  2. جسم یاخته ای …….به……. آکسون ……به……. پایانه ی آکسون
جهت حرکت پیام عصبی در یاخته ی عصبی

هدایت پیام عصبی

  1. نقطه ای: در نورون های بدون میلین و جود دارد.
  2. جهشی:  در نورون های میلین دار وجود دارد.

نکته : همه ی یاخته های بافت عصبی توانایی تولید پیام عصبی را ندارند(یاخته های پشتیبان این توانایی را ندارند).
نکته: در پایانه ی آکسون پیام عصبی یا به یاخته ی عصبی( نورون دیگر) و یا به یاخته ی
غیر عصبی ( ماهیچه یا غدد) می رود.

انواع یاخته ی عصبی(نورون) از نظر عملکرد

  1. یاخته های عصبی حسی ( نورون های حسی)
  2. یاخته های عصبی حرکتی ( نورون های حرکتی)
  3. یاخته های عصبی رابط ( نورون های رابط)

۱_ یاخته های عصبی حسی ( نورون های حسی)

  • جسم یاخته ای این نورون ها در دستگاه عصبی محیطی است
  • انتقال پیام به دستگاه عصبی _ مرکزی را برعهده دارند.
  • یک دندریت و یک آکسون دارند
  • دندریت آن ها بلند تر از آکسون آن ها است
  • آکسون و دندریتشان میلین دارد
  • در اعصاب حسی و مختلط وجود دارند
  • از یک نقطه ی جسم یاخته ای هم دندریت و هم آکسون خارج می شود.

۲_یاخته های عصبی حرکتی ( نورون های حرکتی)

  • پیام را از دستگاه عصبی _ مرکزی به یاخته های عمل کننده ( ماهیچه یا غده) می رسانند.
  • جسم یاخته ای این نورون ها در دستگاه عصبی _ مرکزی قرار دارد
  • دندریت های متعدد و فاقد میلین دارند
  • آکسون منفرد و دارای میلین دارند
  • آکسون این نورون ها بسیار بلندتر از دندریت هایشان است.
  • در اعصاب حرکتی و اعصاب مختلط وجود دارند

۳_ یاخته های عصبی رابط ( نورون های رابط)

  • نورون های رابط بین نورون های حسی و حرکتی ارتباط برقرار می کنند
  • در مغز و نخاع هستند
  • آکسون منفرد و دندریت های متعدد دارند.
  • میلین ندارند
  • سرعت هدایت پیام عصبی در این نورون ها کم است.
  • از نظر اندازه کوتاه تر از نورون های حسی و حرکتی اند.
انواع یاخته ی عصبی بر اساس عملکرد

مقایسه ی نورون حسی و حرکتی و رابط

انواع نورونطول آکسونطول دندریتسرعت هدایتمیلین
نورون حسیبلندبلندبیشترین سرعتدندریت و آکسون هر دو میلین دارند
نورون حرکتیبلندکوتاهکمتر از حسی، بیشتر از رابطفقط آکسون میلین دارد
نورون رابطکوتاهکوتاهکمتر از حسیندارد

نکته: جسم یاخته ای در نورون های رابط و حرکتی نسبت به نورون های حسی بزرگتر است.
نکته: در نورون حسی دندریت و آکسون در امتداد هم قرار دارند.

انواع یاخته ی عصبی ( نورون) از نظر شکل:

  1. نورون یک قطبی: دندریت و آکسون از یک نقطه ی جسم یاخته ای خارج می شوند
  2. نورون دو قطبی: دندریت و آکسون از دو نقطه ی مقابل از جسم یاخته ای خارج می شوند
  3. نورون چند قطبی: دندریت از یک نقطه ی جسم یاخته ای و آکسون از نقطه ی دیگر خارج می شود.
انواع یاخته ی عصبی بر اساس شکل
انواع یاخته ی عصبی براساس شکل

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا