آزمایشگاه زیست شناسی

تشریح قلب گوسفند

برای انجام تشریح قلب، ابتداباید با بخش های مختلف قلب آشنا شوید

اطلاعات لازم

دستگاه گردش خون

رگ هايی که خون را از قلب به اعضای بدن می برند شريان يا سرخرگ (Avtery)و رگ هايی که در آن ها
خون از اعضای بدن به طرف قلب، هدايت می شود، وريد يا سياهرگ(Vein) ناميده می شوند.سرخرگ هايی که به
شش ها می روند،حامل خون تيره می باشند وسياهرگ هايی که از شش ها برمی گردند، حاوی خون روشن
هستند.

اين دودسته رگ ها را، رگ های گردش خون ششی يا گردش خون کوچک می نامند.سرخرگ هايی که به طرف
سايراعضای بدن می روند،حاوی خون روشن هستند وسياهرگ هايی که از اين اعضا برمی گردند،حامل خون تيره
می باشند.اين دو دسته رگ ها،مربوط به رگ های گردش خون بزرگ و يا گردش عمومی خون می باشند.

سرخرگ های هر دو گردش خون، از بطن ها آغاز شده و سياهرگ های آن ها به دهليزها منتهی می شوند.
شبکه های مويی (مويرگ ها) به عنوان واسطه ای در داخل اعضا و شش ها هستند که سرخرگ ها را به سياهرگ ها متّصل می سازند.جداره های ديوارهٔ شبکه های مويرگی، به قدری نازکند که قسمتی از مايع خون (پلاسما) از آن ها عبور کرده، تشکيل لنف يا خون سفيد را می دهند.

مقدار لنفی که به اين ترتيب ازخون جدا می شود، بسيار زياد است (مقدارآن در گاو نر٩٦ کيلوگرم در٢٤ ساعت
تخمين زده شده است). رگ هایی مخصوص به نام رگ های لنفاوی،لنف را جمع آوری کرده و وارد جریان خون سیاهرگی می کنند.مجموعهٔ اين اعضا يعنی قلب، سرخرگ ها، سياهرگ ها و رگ های لنفاوی، دستگاه گردش
خون را تشکيل می دهند

قلب

عضو اصلی دستگاه گردش خون است وعبارت ازيک پمپ ماهيچه ای است که درحفرهٔ قفسهٔ سینه، در یک پرده ی دو لایه به نام آبشامه قلب(پریکارد) قرار دارد. این پرده قلب را از بقیه ی اعضای داخلی سینه جدا می کند.شش ها، قلب را در برمی گيرند.

قلب، مخروطی شکل است به طوری که قاعدهٔ آن از دهليزها وتنهٔ رگ های بزرگ تشکيل شده است ودر بالا و جلوی قفسه سينه قرار دارد.رأس قلب، عقب به طرف پايين وکمی به سمت چپ تمايل دارد. قلب، تقريباً در زير دنده
سوم تا ششم جای دارد. به طوری که سه پنجم آن به طرف چپ کشيده شده است

هر قلب از دو بخش تشکيل شده است:
الف) بخش دهليزی که شامل دهليز راست و دهليز چپ است.
ب) بخش بطنی که شامل بطن راست و بطن چپ است.
دهليز راست:در سمت راست وعقب حفره سينه قرار دارد و سياهرگ های بزرگ زيرين وزبرين به آن وارد می
شوند.
دهليز چپ: تقريباً همان تقسيم بندی دهليزراست را دارد.با اين تفاوت که کوچکتر از دهليز راست است وسياهرگ های ششی به آن وارد می شوند.

بطن راست:

در سمت راست و عقب حفرهٔ سينه قرار دارد. از خصوصيات بطن راست اين است که ديواره اش نسبت به بطن
چپ نازکتر است. بطن راست روی بطن چپ سوار است. بطن راست به وسیله ی دریچه ای به نام دریچه ی سه لختی یا میترال( علت نامگذاری این دریچه به میترال، بدلیل شکل خاص آن است که شبیه یک نوع از کلاه کشیش‌ها تحت عنوان«میتر» می‌باشد) به دهلیز راست متصل می شود.این دریچه دارای تعدادی لت است که با هم جمع شده، در مجموع سه لت را می سازند.هر لت دریچه ی سه لختی به وسیله ی تعدادی به نام طناب های وتری به دیواره ی بطن راست وصل شده است.

دریچه سینی

در بطن راست ماهیچه ی دیگری نیز وجود دارند که چون به صورت رشته هستند،به آن ها رشته های ماهیچه ای گفته می شود.تعداد این ماهیچه ها،بیشتر از تعداد آن ها در بطن چپ است..به بطن راست تنه ی ششی مرتبط می شود،که سرخرگ های ششی از آن سرچشمه می گیرند.
قسمت کناری بطن راست شامل یکسری فیبرهای عضلانی بنام ترابکولا کارنیا می­باشد.



محل ارتباط بطن راست با تنه ی ششی رامخروط قلبی یا سرخرگی می گویند که داراتی دریچه ای به نام دریچه ی نیمه هلالی(دریچه های سینی: به دلیل لت های داسی شکل،به دریچه های سینی،دریچه های نیمه هلالی هم گفته می شود.) است واز بازگشت خون به سرخرگ های ششی جلوگیری می کند.

بطن چپ:

در سمت چپ و عقب حفرهٔ سينه قرار دارد. بطن چپ، بزرگتر از بطن راست می باشد و نوک قلب را تشکيل می دهد. بطن چپ، تمام تقسيمات داخلی بطن راست را دارد. ارتباط بين دهليز چپ و بطن چپ به وسيلهٔ دريچهٔ دولتی برقرار می شود.
ارتباط سرخرگ آئورت با بطن چپ به وسيلهٔ تنه آئورتی برقرار می شود. در مبدأ آئورت دريچهٔ نيمه هلالی(دریچه سینی) وجود
دارد که از بازگشت خون به بطن چپ، جلوگيری می کند

ساختمان کلّی قلب، از خارج به داخل، شامل لايه های زير می باشد:

١_ پريکارد : پردهٔ اطراف قلب است. اين پرده، دور قلب را گرفته، به صورت دو لايه می باشد و قلب در آن شناور است و تنها ريشه رگ های بزرگ از اين پرده خارج شده اند. بين دولايهٔ پريکارد، مایع آبشامه ای وجود دارد که
حرکات قلب را تسهیل می کند. این مایع را آبشامه ی قلب می گویند.
٢_ لايۀ خارجی: لايه خارجی قلب است.
٣_ لايۀ ماهيچه ای : شامل ماهيچه های قلب است که در بخش بطن ها ضخيم تر از بخش
دهليزها می باشد.
٤_ لايۀ داخلی : لايهٔ بسيار نازکی است که سطحِ داخلی لايه ماهيچه ای را در همه جای حفره داخلی قلب مفروش می سازد. اين لايه، حتّی در داخل رگ های بزرگ نيز ادامه پيدا می کند.دريچه های قلبی از لايه داخلی، سرچشمه
می گيرند.

برجستگی های قلبی( تارها و برجستگی‌های ماهیچه‌ای که از سطح داخلی حفره‌های قلب بیرون زده‌اند ) شامل سه نوع هستند.نوع اول ،برجستگی هایی هستند که از یک سو به کف بطنی چسبیده و از سوی دیگر آزادند(پایک های قلبی نوع اول).نوع دوم،برجستگی هایی هستند که دوسرآن هابه کف بطنی چسبیده وقسمت میانی آن ها آزاد است یک یا دو عدد از این برجستگی ها بزرگ شده و دیواره دو بطن را مانند پل به یکدیگرمتصل می کند(پایک های نوع دوم)

نوع سوم برجستگی هایی هستند که تمام قسمت های آن به کف بطن چسبیده اند(پایک های نوع سوم)(برجستگی های سطح داخلی قلب).

وسایل ومواد لازم برای تشریح قلب

قلب سالم گوسفند،تشک تشریح،قیچی،سوند شیار دار

الف. تشریح شکل ظاهری قلب :

سطح پشتی،سطح شکمی،چپ و راست قلب را مشخص کنید.

تشخیص سطح پشتی و شکمی قلب:
سطح شکمی برجسته تربوده و عروق کرونر در این سطح اریب است.
سطح پشتی صاف و مسطح بوده و عروق کرونر در این سطح مستقیم است.

تشخیص سمت راست و چپ قلب:
قلب را طوری در مقابل سینه خود قرار می دهیم که سطح پشتی در پشت و سطح شکمی به بیرون قرار گیرد .بدین ترتیب سمت چپ و راست قلب مشخص می شود .روش دیگر لمس کردن قلب است . سمت راست نرمتر بوده و
براحتی فرو می رود ولی سمت چپ کاملا سفت است .

ضخامت دیواره ی قلب را در بطن ها مقایسه کنید.(بطن چپ دیواره ی قطور تری دارد)
رگ های آکلیلی را مشاهده و آن ها را در جلو وعقب قلب مقایسه کنید.
در بالای قلب،سرخرگ ها و سیاهرگ ها قابل مشاهده اند.دیواره ی سرخرگ ها و سیاهرگ ها را با هم مقایسه
کنید.
مقایسه ی دیواره ی سرخرگ وسیاهرگ:
دیواره سرخرگ ضخیم تراز سیاهرگ است . رنگ سرخرگ روشن تر از سیاهرگ است . زمانی که
سرخرگ را فشار می دهیم براحتی به حالت اول خود بر می گردد ولی سیاهرگ روی هم می افتد.با وارد کردن سوند یا مداد به داخل رگ ها و اینکه به کجا می روند،می توان آن ها را از یکدیگر تمایز داد.
تشخیص سرخرگ ششی و سرخرگ آئورت:
به کمک یک سوند سرخرگها را امتحان می کنیم آنکه وارد بطن راست می شود سرخرگ ششی و آنکه وارد بطن
چپ می شود سرخرگ آئورت می باشد.

ب. تشریح بخش های درونی قلب

برای تشریح بخش های درونی قلب ،سوند شیاردار را از دهانه ی سرخرگ ششی به بطن راست وارد کنید.دیواره ی سرخرگ و بطن را در امتداد سوند با قیچی ببرید.با باز کردن ان،دریچه ی سینی،سه لختی،برامدگی های ماهیچه ای و طناب های ارتجاعی را می توان دید.

مشاهده دریچه سینی در تشریح قلب:
یکی از سرخرگهای آئورت یا ششی را انتخاب کرده ، با قیچی تا لبه قلب برش می زنیم . به کمک آبفشان
کمی آب در این محل ریخته ملاحظه می کنیم دریچه ها بسته می شوند.
دریچة سینی شبیه حرف س ابتدای سرخرگ ششی که سه قسمت دارد و هر قسمت به شکل یک هلال و از جنس بافت پوششی است که بافت پیوندی آن را محکم می کند.



مشاهده دریچه سه لختی در تشریح قلب:
دریچه ی سه لختی که در حدفاصل بین دهلیز راست و بطن راست قرار دارد و دارای سه لت است . یک دریچه سه لختی طبیعی باید سه لَت و سه عضلهٔ پاپیلاری داشته باشد. لت‌ها به وسیلهٔ طناب‌های وتری به ماهیچه‌های پاپیلاری(پایک نوع اول) متصل هستند. دریچهٔ سه‌لتی همیشه دارای فقط سه لت نیست و ممکن است در بعضی افراد دو یا چهار لت داشته باشد؛ و این تعداد در طول عمر فرد هم می‌تواند متغیر باشد .
یک ماهیچه ی طناب مانند(پایک نوع دوم) دیواره ی دو طرف بطن راست را به هم متصل می کند.

به همین روش،سرخرگ آئورت و بطن چپ را شکاف دهید و جزئیات بطن چپ را مشاهده کنید.
در ابتدای سرخرگ آئورت،بالای دریچه سینی،می توانید دو مدخل سرخرگ های اکلیلی را ببینید.

2 دیدگاه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا